Cổônglão nghẹn ắng hẳnlại, da mặt tê rần rần. Ông lão lặng đi, tưởng như đến khôngthở được. Một lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt một cái gì vướng ở có, ông cất tiếnghỏi, giọng lạc hẳn đi:

- Liệu có thậtkhông hở bác? Hay là chỉ lại …

<...> Ông lãovờ vờđứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng <...>

Ông Hai cúigằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến vụ chủ nhà.

Bạn đang xem: Tâm trạng của ông hai khi nghe tin làng theo giặc

Về đến nhà,ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, lenlétđưa nhau ra đầu nhà chơi sậmchơi sụivới nhau.

Nhìn lũ con, tủithân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấyư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủiđấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổiđầu... Ông lão năm chặt hai tay lại mà rítlên:

- Chúng bay ănmiếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhụcnhã thế này.

Ông lão bỗngngừnglại, ngơ ngơ như lời mìnhkhông được đúng lắm.Chả nhẽcái bọn ởlàng lại đốn đến thế được. Ông kiểm điểm từng người trong óc. Không mà, họ toànlà những người cótinh thần cảmà. Họ đã ở lại làng, quyết tâm một sốngmộtchếtvới giặc, có đời nào lại cam tâm làm điều nhục nhã ấy!...

Nhưng sao lạinẩy ra cái tin như vậy được? Mà thằng chánh Bệu thì đích thị là người làngkhông sai rồi. Không có lửa thì sao có khói? Ai người ta hơi đâu bịa tạc ra nhữngchuyện ấy làm gì. Chao ôi! Cực nhục chưa, cả làng Việt gian! Rồi đây biết làmăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chứa. Ai người ta buôn bán mấy.Suốt cả cái nước Việt Nam này người ta ghê tởm, người ta thù hằn cái giống Việtgian bán nước… Lại còn bao nhiêu người làng, tan tác mỗi người một phương nữakhông biết họ đã rõ cái cơ sự này chưa?…

(TríchLàng, Kim Lân,Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo Dục, 2014,tr 165 - 166)


*

BÀI THAM KHẢO

Kim Lân là gương mặt tiêubiểu của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam. Ông là nhà văn chuyên viết truyện ngắnvà mảng đề tài về nông thôn. Ông gắn bó và am hiểu sâu sắc cuộc sống thôn quênên hầu như Kim Lân chỉ viết về sinh hoạt làng quê và cảnh ngộ của người nôngdân. Trong số những tác phẩm thành công về đề tài ấy, “Làng” là một truyện ngắntiêu biểu. Kim Lân sáng tác truyện ngắn này vào năm 1948, trong thời kì đầu củacuộc kháng chiến chống Pháp. Trong thiên truyện xuất sắc này, tác giả đã xây dựngthành công hình tượng nhân vật ông Hai. Đặc biệt, truyện ngắn “Làng” của nhàvăn Kim Lân mà đặc biệt là đoạn trích trên đã thể hiện một cách sinh động vàtinh tế diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theogiặc. Qua diễn biến tâm trạng ấy ta thấy được những chuyển biến mới trong đời sốngtinh thần của người nông dân Việt Nam trong đó buổi đầu kháng chiến. Đó là sựhòa quyện, thống nhất giữa tình yêu làng quê với lòng yêu đất nước và tinh thầnchống Pháp.

Xem thêm: Cách Tính Số Tuần, Số Ngày Lẻ, Cách Tính Số Ngày Lẻ Trong Excel

Ông Hai là nhân vật chínhcủa tác phẩm, đó là một người nông dân có tình yêu làng quê sâu sắc, nhưng vìhoàn cảnh, ông buộc phải rời làng đi tản cư. Ở nơi tản cư, ông vẫn luôn nhớ vềlàng Chợ Dầu quê ông và tự hào khoe làng ông là làng kháng chiến. Tình yêu làngcủa ông Hai đã được nhà văn đặt vào một tình huống đầy thử thách. Đó là tin đồnlàng chợ Dầu mà ông vẫn tự hào đã làm Việt gian theo Tây. Người nông dân ấy đãtrải qua tâm trạng dằn vặt, đau đớn, phải tự đấu tranh với chính mình để lựa chọncon đường đúng đắn. Từ tình huống có ý nghĩa thử thách ở nội tâm nhân vật nhàvăn đã mở ra biết bao cung bậc cảm xúc của một tấm lòng yêu làng, yêu nước vànhững chuyển biến mới trong tâm hồn, tình cảm của người nông dân này.

Diễn biến tâm trạng ôngHai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đã được nhà văn Kim Lân thể hiện thậtsinh động và tinh tế. Lúc mới nghe tin làng mình theo giặc, ông Hai bàng hoàngđến sửng sốt "Cổ ông lão nghẹn ắng hắn lại, da mặt tê rần rần, ông lão lặngđi đến không thở được. Một lúc lâu, ông mới rặn è è như nuốt một cái gì vướngtrong cô, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi". Trạng thái bàng hoàng, hụthẫng này là phản ác tâm lý hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng. Nếukhông yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựanhư một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai. Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờchưa thể tin ngay lời đồn đại, ông lắp bắp hỏi lại: "Liệu có thật không hởbác, hay là chi lại ...". Ông hỏi lại để khẳng định cũng là để cố bấu víuvào một tia hi vọng rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ.Nhưng khi cái tin được khẳng định từ những người tản cư thì ông Hai không thểkhông tin. Từ lúc ấy, tâm trạng ông bị ám ảnh, day dứt bởi mặc cảm là ngườilàng Việt gian. Nghe tiếng chửi bọn Việt gian bán nước "ông cúi gằm mặt xuốngmà đi" ta nhận thấy trong cái cúi mặt này biết bao xấu hổ, nhục nhã, đau đớn.Nỗi nhục khiến ông không thể ngẩng đầu lên được. Phải chăng, ông Hai đã đồng nhấtdanh dự của ông với danh dự củ làng ông. Với ông, danh dự của làng cũng là danhdự của chính ông. Đây là nét tâm lý cộng đồng của người nông dân Việt Nam trongthời đại mới.

Về đến nhà, ông Hai càngtủi thân, thương con thương mình và thương cả nhữn người nông dân làng chợ Dầuvì mang tiếng là làng Việt gian: "Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lạicứ giàn ra, chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư. Chúng nó cũng bị ngườita rẻ rúng, hắt hủi đấy ư?". Nghĩ đến sự khinh bỉ của mọi người, ông Haicàng căm giận những kẻ Việt gian bán nước. Ông nắm chặt hai tay lại mà rít lên:"Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gianbán nước để nhục nhã thế này". Nhà văn Kim Lân đã sử dụng thật tài tình độcthoại để bộc lộ nỗi lòng nhân vật. Sự căm giận, nỗi tủi hổ, nhục nhã trong lòngngười nông dân này không kìm nén nổi đã bật ra thành tiếng chửi. Trong nội tâmnhân vật ông Hai đã diễn ra một sự giằng xé giữa tin và không tin. Một mặt, ôngHai kiểm điểm lại từng người trong óc "họ toàn là những người có tinh thầncả mà". Ông tin những người ở lại làng không ai can tâm làm điều nhục nhã ấy.Nhưng rồi ông lại phân vân: "Thằng Chảnh Bệu thì đích là người làng khôngsai rồi. Không có lửa làm sao có khói? Ai người ta hơi đâu bia tạo ra nhữngchuyện ấy làm gì". Nhà văn Kim Lân đã rất tinh tế khi phát hiện ra nét tâmlý nửa tin nửa ngờ ở nhân vật. Vì quá yêu làng nên ông Hai cố tìm một chút hi vọngđể bấu víu. Nhưng rồi trước những chứng cứ hiển" nhiên, ông đành cay đắng chấpnhận sự thật. Từ lúc ấy, nỗi nhục nhã lại sôi réo trong lòng ông: Chao ôi! Cựcnhục chưa, cả làng Việt gian!". Ông Hai lại càng hoàng mang, lo sợ, sẽ tuyệtđường sinh sống khi nghĩ đến việc người ta sẽ không chứa, không buôn bán gì ngườilàng Việt gian.

Ông Hai là nhân vật tiêubiểu điển hình về người nông dân trong buổi đầu cuộc kháng chiến chống Pháp,người nông dân yêu làng, yêu nước, có niềm tin tuyệt đối vào cách mạng. Quanhân vật ông Hai, ta thấy được nhận thức của người nông dân về cuộc kháng chiếnvà trong cuộc kháng chiến chống Pháp họ đã góp phần làm nên thiên sử vàng vẻvang của dân tộc. Thấy được nghệ thuật miêu tả nhân vật tài tình của nhà vănKim Lân cũng như tình cảm gắn bó, quý trọng người nông dân của nhà văn.